Tủ sấy và tủ ấm khác nhau thế nào? Cách chọn đúng nhóm thiết bị

Tủ sấy và tủ ấm cùng là thiết bị gia nhiệt nhưng giải quyết hai bài toán trái ngược: một bên lấy ẩm ra khỏi mẫu, một bên giữ mẫu sống trong điều kiện ổn định. Bài viết phân biệt hai nhóm theo mục tiêu nhiệt, cách đối lưu, hệ quả khi dùng sai và cách chọn đúng nhóm trước khi hỏi giá.

Tủ sấy và tủ ấm đều là buồng gia nhiệt có điều khiển nhiệt độ, nên rất hay bị dùng thay nhau trong phòng thí nghiệm. Nhưng hai nhóm này được thiết kế cho hai mục tiêu trái ngược: tủ sấy đưa nhiệt vào để lấy ẩm hoặc dung môi ra khỏi mẫu, còn tủ ấm giữ mẫu sống trong một điều kiện nhiệt ổn định càng lâu càng tốt. Bài viết này chỉ trả lời một câu hỏi: bạn đang cần nhóm nào.

1. Mục tiêu nhiệt quyết định tất cả

Với tủ sấy, nhiệt là tác nhân: mục tiêu là tách nước hoặc dung môi khỏi mẫu, hoặc làm khô dụng cụ sau khi rửa. Sai số nhiệt độ vài độ thường không phá kết quả, miễn là đủ nóng và đủ lâu.

Với tủ ấm, nhiệt là điều kiện sống: mục tiêu là giữ vi sinh vật, tế bào hoặc phản ứng sinh hoá ở đúng nhiệt độ ủ mà phương pháp thử quy định. Ở đây độ ổn định và độ đồng đều theo thời gian quan trọng hơn nhiệt độ tối đa, vì lệch nhiệt độ ủ làm thay đổi tốc độ phát triển và làm kết quả không so sánh được giữa các lần thử.

2. Dải nhiệt độ làm việc không trùng nhau

Tủ sấy phòng thí nghiệm làm việc ở vùng nhiệt cao trên nhiệt độ phòng và thường phải giữ được nhiệt trong nhiều giờ. Tủ ấm làm việc trong một dải hẹp gần nhiệt độ sinh học; nhiều phép thử còn cần ủ dưới nhiệt độ phòng, và khi đó tủ ấm buộc phải có bộ phận làm lạnh — điều mà không tủ sấy nào làm được.

Đây là điểm khiến việc thay thế bất khả thi theo cả hai chiều: tủ sấy không hạ được xuống dưới nhiệt độ phòng, còn tủ ấm không được thiết kế để chạy liên tục ở vùng nhiệt sấy.

3. Đối lưu: thổi ẩm đi hay giữ ẩm lại

Tủ sấy đối lưu cưỡng bức chủ động thay không khí trong buồng để mang hơi ẩm ra ngoài — đó chính là mục đích. Ở tủ ấm, luồng khí mạnh và trao đổi khí lớn lại là vấn đề: nó làm khô môi trường thạch, làm bay hơi mẫu trong đĩa và ống, và làm dao động nhiệt độ khi cửa mở. Vì vậy tủ ấm thường ưu tiên đối lưu nhẹ, buồng kín và khả năng hồi nhiệt nhanh sau khi mở cửa.

4. Bảng phân biệt nhanh

5. Hệ quả khi dùng sai nhóm

• Ủ vi sinh trong tủ sấy: môi trường thạch bị khô, khuẩn lạc không phát triển bình thường, kết quả đếm không dùng được.
• Sấy mẫu trong tủ ấm: không đạt nhiệt độ hoặc mất rất nhiều thời gian, đồng thời đưa ẩm và hơi dung môi vào một thiết bị không được thiết kế để xả ẩm.
• Ủ ở nhiệt độ thấp bằng tủ không có làm lạnh trong phòng nóng: nhiệt độ buồng bị kéo theo nhiệt độ phòng và không giữ được điểm đặt.

6. Khi nào cần nhóm thiết bị thứ ba

Có những yêu cầu không thuộc cả hai nhóm: cần khí CO₂ cho nuôi cấy tế bào thì thuộc tủ ấm CO₂; cần chạy chu trình theo cả nhiệt độ và độ ẩm thì thuộc buồng thử nghiệm khí hậu; cần vừa ủ vừa lắc thì cần cấu hình tủ ấm lắc, xem cách chọn máy lắc và tủ ấm lắc. Nếu mẫu nhạy nhiệt hoặc cần khử dung môi ở nhiệt độ thấp, hãy đọc phần sấy chân không trong hướng dẫn chọn tủ sấy theo kiểu đối lưu — ví dụ thiết bị đang kinh doanh: tủ sấy chân không BIOBASE BOV-V30 (thông số lấy theo hồ sơ của model đó).

7. Câu hỏi thường gặp

Tủ sấy có tiệt trùng được dụng cụ không?

Làm khô và tiệt trùng là hai mục tiêu khác nhau. Việc một cấu hình cụ thể có được nhà sản xuất công bố dùng cho tiệt trùng khô hay không phải tra theo tài liệu của chính model đó, không suy ra từ nhóm thiết bị.

Có thiết bị vừa làm tủ sấy vừa làm tủ ấm không?

Có một số bản kết hợp do nhà sản xuất công bố. Chỉ dùng chúng cho cả hai mục đích khi tài liệu của model ghi rõ điều đó; nếu không, hãy tách thành hai thiết bị.

Tôi cần ủ ở nhiệt độ thấp hơn phòng, nên chọn gì?

Chọn tủ ấm có cấu hình làm lạnh. Đây là câu hỏi cần chốt trước khi so sánh giá, vì nó thay đổi hẳn nhóm thiết bị.

Chọn dung tích theo mẫu hay theo khay?

Theo số mẫu tối đa trong một ca cộng dư địa, rồi mới quy ra số khay và dung tích buồng. Với tủ ấm còn phải chừa khoảng hở để khí lưu thông giữa các đĩa.

Đã chốt được nhóm thiết bị? Xem tiếp trang tủ ấm hoặc tủ sấy để chọn cấu hình và gửi yêu cầu báo giá.